Matthijs C. de Jonge

… daar in Nijmegen

Even had ik de hoop dat de spellingshervorming van 2005 al dat gelazer met die tussen-n dat in 1995 werd ingevoerd ongedaan zou maken.

Zelfs de voorzitter van de Nederlandse Taalunie slaagde er bij het laatste nationale dictee immers niet in de regels die daarvoor schijnen te gelden fatsoenlijk uit te leggen.

Maar helaas, ze besloten de regels nog onwaarschijnlijker te maken. Er groeit nu, godbetere ‘t, een paardenbloem op ons dakterras.

Zo krijg je natuurlijk zelfs de verstoktste taalpurist van de standaardspelling af, verdorie!

Ze trippelde de voordeur uit.

Een paar huizen verderop zag ze de mannen uit de straat in tuinstoelen zitten. Ze dronken bier en maakten grappen. Even overwoog ze de andere kant op te lopen, maar ze besloot vandaag flink te zijn. Wat kon het haar ook schelen. Ze trok haar truitje recht, schudde met haar hoofd en ging op weg.

Het huis van Leerdam. Een stapel bakstenen onder het keukenraam. Leerdam was aan het verbouwen.

Helgers. De voordeur stond open. Ze zag speelgoed in de gang liggen: een bal, een springtouw en een emmer stoepkrijt. Onder de kapstok stond een rij kinderlaarsjes en de afgetrapte sportschoenen van Bert.

Toen Kersten. Daar hadden de mannen zich verzameld. Helgers hing er achterover in een plastic tuinstoel met een flesje bier tegen zijn buik geklemd te luisteren naar Koppelman van vier huizen verderop, die een schuine mop vertelde. Leerdam en die ene waarvan ze de naam niet wist, zaten aan elkaars t-shirts te trekken en schreeuwden.

Varkens.

Zo vlug als ze kon, liep ze er voorbij. Het getik van haar hakjes op de stoeptegels werd alleen opgemerkt door Helgers, die zich even naar haar toe draaide en haar kort toeknikte. De anderen deden alsof ze haar niet zagen, maar ze wist dat ze haar allemaal vanuit hun ooghoeken aan het beloeren waren. Als hun vrouwen en kinderen niet in de buurt waren geweest (die zaten bij het klimrek aan het einde van de straat), hadden ze ongetwijfeld op hun vingers gefloten en schunnige opmerkingen gemaakt, dat wist ze zeker.

Beleefd knikte ze terug.

Toen liep ze zo snel ze kon weer verder. Hoe eerder ze bij die smeerlappen vandaan was hoe beter. Woest stapte ze voort en als ze het had kunnen doen zonder die vieze kerels te plezieren met op en neer wippende borsten en billen, had ze het op een rennen gezet.

De hakken van haar laarsjes, echter, vijftien centimeter lang en zo dun als kindervingertjes, hadden met haar huidige tempo al moeite genoeg. Slechts een paar passen had ze gezet toen de linker onder het geweld van haar stappen bezweek. Haar voet klapte onder haar been weg en ze viel achterover op de grond. Woedend probeerde ze zichzelf weer op te richten. Terwijl ze dat deed, voelde ze echter hoe de naad van haar spijkerbroek openscheurde. Ze begon te huilen. Nu kregen die kerels haar blote kont nog te zien ook!

Die kerels waren inmiddels stilgevallen. Eén was er zelfs naar haar toe gerend om maar niets te hoeven missen. Helgers, zeker. Dat was immers de ergste.

Maar het was Koppelman. Een meter stond hij achter haar en hij stak z’n hand uit.

- Gaat het? vroeg hij.

- Zo’n ding heet geen icoon, zo’n ding heet een pictogram. Een icoon is wat ze in een Russische kerk hebben.

- Iconen in een Russische kerk? Welnee … “iConen” is gewoon een ander woord voor “appelwangen”.

Heel erg, ik weet het.

Ik heb het vermoeden dat sommige van mijn lezertjes taalkundig nogal goed onderlegd zijn. Deze lezertjes wil ik nu (bij gebrek aan inspiratie wordt Rommelhok vandaag maar eens interactief) voorstellen samen met mij, naar aanleiding van het vorige postje, het volgende spelletje te spelen:

Formuleer in zo min mogelijk regels het fonologische mechanisme dat bepaalt of de onderdelen van een samengesteld woord van elkaar gescheiden worden door een tussenklank (bijv: paard + bloem = paardebloem maar aardappel + puree = aardappelpuree).

Uiteraard is het niet toegestaan in je verklaring gebruik te maken van de betekenis van de samenstellende woorden, zoals de Nederlandse Taalunie doet in dat flauwekulsysteem dat ze “de standaardspelling” noemen.

Hier is alvast een voorzetje:

- Als het eerste woord eindigt op een t stemloze medeklinker, uit meerdere lettergrepen bestaat en de klemtoon valt op de laatste lettergreep, wordt het aan het volgende woord vastgeplakt met een tussenklank: to’maat – e – puree versus ‘houtrot – bestrijding.

- Als het eerste woord eindigt op een stemhebbende medeklinker, ook wanneer die zijn stem verloren heeft omdat-ie aan het einde van een woord staat (bijvoorbeeld de ‘d’ in ‘paard’), wordt het aan het volgende woord vastgeplakt met een tussenklank.